Państwa nad którymi nie zachodziło(by) słońce…

Standardowy

Na początku XX wieku rozległe terytoria Afryki, Azji, Ameryki prawie w całości zostały podzielone i podporządkowane kilku państwom europejskim. Ogromne imperia zajmowały ponad połowę powierzchni globu. Co by było gdyby taki stan rzeczy utrzymał się do dziś?

Kolonizacja poszczególnych państw

Anglia/ Wielka Brytania

Anglicy stworzyli największe imperium kolonialne na świecie. Było ono zarówno najsprawniej zarządzane jak i przynosiło największe zyski ze wszystkich. Pierwszą wyprawę kolonizacyjną zaaranżował Humphrey Gilbert w 1583 roku. Dotarł on na Nową Fundlandię i ogłosił przyłączenie wyspy do królestwa Anglii. Gdy zaginął w czasie powrotnej podróży do Anglii jego dzieło kontynuował przyrodni brat Gilberta – Walter Raleigh. Niestety zniszczenie kolonii na wyspie Roanoke (Karolina Północna) zahamowało brytyjską kolonizacje na prawie dwadzieścia lat. Do kolejnych prób powrócono dopiero w 1607 roku. Założone wówczas Jamestown, na terenie dzisiejszego stanu Wirginia, było pierwszą stałą osadą angielską w Ameryce. Bermudy stały się drugą stałą kolonią angielską w Ameryce. W ciągu kilkunastu lat powstało kilkanaście kolonii w Ameryce Północnej, na Karaibach oraz dwie kolonie w Ameryce Południowej (Tobago i Trynidad). Nowe ziemie były oparte głównie na rolnictwie, wydobyciu metali szlachetnych oraz handlu z Indianami.

W latach 60. i 70. XVIII wieku stosunki pomiędzy trzynastoma koloniami, a Wielką Brytanią stawały się coraz bardziej napięte, głównie ze względu na oburzenie, które budziły usiłowania brytyjskiego parlamentu, aby rządzić amerykańskimi kolonistami i nakładać na nich podatki bez ich zgody. Odrzucenie władzy parlamentu brytyjskiego i zwrócenie się trzynastu kolonii ku samorządności zapoczątkowało rewolucję amerykańską. W 1775 rozpoczęły się działania zbrojne, a w 1776 Stany Zjednoczone ogłosiły niepodległość. Przystąpienie do wojny Francji w 1778 przechyliło szalę zwycięstwa na stronę Amerykanów i po ich decydującym zwycięstwie pod Yorktown w 1781 rozpoczęły się rozmowy pokojowe. W 1783 podpisany został traktat paryski, w którym Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Pod panowanie brytyjskie dostały się także Indie i Australia, która pełniła rolę kolonii karnej (zsyłano tam więźniów). Nie należy również zapominać o brytyjskich posiadłościach na kontynencie afrykańskim. W 1896 roku Brytyjczycy przejęli kontrolę nad Egiptem i zamierzali podbić Oranię i Transwal. Były to państwa stworzone przez Burów (holenderskich osadników). Konflikt toczony w latach 1899-1902 zakończył się zwycięstwem Brytyjczyków i utworzeniem Unii Południowej Afryki (obecnie RPA). Ponadto Anglicy kontrolowali część ziem znajdujących się w środkowej części tego kontynentu łącznie z dzisiejszą Nigerią.

Francja

Pierwsze wyprawy do Ameryki Północnej miały miejsce na początku XVI wieku. Jednak kolonie francuskie musiały stawić czoła silnemu oporowi ze strony Hiszpanii. Próby założenia kolonii w Rio de Janeiro i na Florydzie spełzły na niczym. Za początek historii francuskiego imperium kolonialnego można uznać założenie Port Royal w kolonii Akadia (obecnie kanadyjska Nowa Szkocja). W 1608 roku Samuel de Champlain zbudował miasto Quebec, które stało się wówczas stolicą rozległej, ale słabo zasiedlonej kolonii Nowa Francja (Kanada). Słabo rozwinięta gospodarka oraz niekorzystna polityka imigracyjna sprawiły, iż francuskie terytoria pozostały w tyle za koloniami angielskimi.

Wraz z rozwojem terytoriów północnoamerykańskich, Francja rozpoczęła starania, by zająć kolonie na Karaibach. W 1635 roku założono kolonie  na Gwadelupie i Martynice, a w 1650 – na Saint Lucia. Jednak najważniejszą okazał się założona w 1664 Saint-Domingue, która w XVIII wieku stała się najbogatszą karaibską kolonią (głównie ze względu na eksport trzciny cukrowej).

Osadnictwo wzdłuż południowoamerykańskiego wybrzeża w dzisiejszej Gujanie Francuskiej rozpoczęło się w 1624. Natomiast w 1628 Francja założyła kolonię na Saint Kitts (od pokoju utrechckiego także kolonia brytyjska). Francuska ekspansja kolonialna nie ograniczała się jedynie do Nowego Świata. W Afryce Zachodniej, Francuzi już od 1624 roku zakładali wzdłuż wybrzeża swoje posterunki handlowe. Stworzyli Francuską Afrykę Zachodnią i Francuską Afrykę Równikową. Ponadto w ich posiadaniu była Algieria, którą zamieszkiwała największa liczba francuskich osadników. Założono także kilka kolonii na wybrzeżu indyjskim oraz na Oceanie Indyjskim.

Francja wkroczyła na arenę wielkich imperiów kolonialnych na początku XVII wieku. W czasie największego rozkwitu miała 13 milionów km² i liczyła 110 milionów mieszkańców (nie licząc części europejskiej). Marzeniem Francuzów było stworzenie imperium rozciągającego się od Dakaru na zachodzie po Dżibuti na wschodzie. Była to tzw. linia D-D. Na przeszkodzie stanęła im jednak Anglia, która chciał kontrolować terytorium od Kairu na północy po Kapsztad na południu – tzw. linia K-K.

Ciekawostka

Francuzi nigdy nie stosowali pojęcia „kolonie” w stosunku do zajętych przez siebie ziem. Nazywali je „posiadłościami zamorskimi”.

Hiszpania

Mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego byli nieco spóźnieni z koloniami ze względu na długotrwały konflikt z Maurami, który zakończył się w 1492 roku. Wówczas Krzysztof Kolumb wyruszył na zachód w celu poszukiwania Nowego Świata. Dzięki traktatowi z Tordesillas (1494 rok) Hiszpania uzyskała praktycznie na wyłączność prawo osiedlania się i eksploracji całej Ameryki Północnej. Wyznaczono wówczas linię podziału. Przebiegała ona około 11 tys. mil na zachód od Azorów. Wszystko położone na zachód od tej linii przyznano Hiszpani, a to, co na wschód – Portugalii. W konsekwencji Portugalia miała prawo do Brazylii i części terytoriów w Afryce. Umowę poprawiono w roku 1529 w Saragossie, gdzie ustalono, że linia podziału będzie przebiegać wzdłuż południka na wschód od Moluków na Oceanie Spokojnym.

Początkowo „centrum dowodzenia” Dominikana, następnie Kuba. Kolonie hiszpańskie prosperowały wręcz fantastycznie, a Hiszpania czerpała z tego tytułu ogromne zyski. Mimo opóźnień stworzenie imperium hiszpańskiego trwało niecałe 50 lat. Do 1540 roku Hiszpanom udało się skolonizować obszar od wybrzeży Florydy po Patagonię (kraina geograficzna położona na terenie Argentyny i Chile). 

Bez wątpienia trzonem kolonii hiszpańskich stał się Meksyk podbity ostatecznie przez Hernána Cortésa w 1521 roku. Szesnaście lat później pod okupacją Hiszpanii znalazł się cały półwysep Jukatan. Od tego momentu można mówić o końcu cywilizacji Majów. Wraz z przybyciem do Ameryki Północnej anglików i francuzów hiszpańskie imperium kolonialne zaczęło podupadać. Ostateczny kres wielkiej Hiszpanii miał miejsce na  początku XIX wieku. W Ameryce Łacińskiej doszło wówczas  do szeregu wojen narodowowyzwoleńczych, w wyniku których Hiszpanie utracili wszystkie terytoria na rzecz nowo powstałych republik.

Portugalia

Była pierwszym państwem, które stworzyło imperium kolonialne. Okres podbojów zapoczątkowany został w epoce Wielkich Odkryć Geograficznych w XV wieku. W latach 1497-1498 Vasco da Gama opłynął Afrykę i dopłynął do Indii. Od tej chwili Portugalczycy, zaczęli zakładać faktorie handlowe na wybrzeżach: w Afryce – Wyspy Zielonego Przylądka, Angola, Mozambik, w Indiach – Goa i Makau. Kilka lat później (1500 rok) Portugalczycy dotarli do Brazylii. W pierwszej połowie XVI wieku Portugalczycy założyli sieć ważnych punktów handlowych i strategicznych w basenie Oceanu Indyjskiego. Następnie dotarli do Chin i Japonii. W konsekwencji zmonopolizowali europejski handel ze Wschodem.

Pomimo silnej pozycji międzynarodowej, imperium portugalskie było bardzo słabe. Portugalia nie posiadała ani sprawnej administracji, ani silnego wojska (pod koniec XV wieku liczyła zaledwie 1,5 miliona mieszkańców). W XVII wieku Portugalczycy utracili znaczną część swych terytoriów na Dalekim Wschodzie na rzecz Holendrów i już nigdy nie odzyskali pozycji światowego mocarstwa. Upadek imperium miał miejsce w XX wieku, gdy   wszystkie pozostałe kolonie portugalskie wywalczyły sobie niepodległość.

Na koniec pozwoliłem sobie na małą sportową anegdotkę. Gdyby nie nastąpił rozpad kolonii właśnie tak mógłby dziś wyglądać skład reprezentacji Hiszpanii:

Bramkarz: Iker Casillas

Obrońcy: Pablo Zabaleta (Argentyna), Serio Ramos, Mateo Musacchio (Argentyna), Jordi Alba

Pomocnicy: Sergio Busquets, Pablo Piatti (Argentyna), Andrés Iniesta

Napastnicy: Lionel Messi (Argentyna), Radamel Falcao (Kolumbia)

Skład marzeń niejednego trenera, czyż nie? 

The following two tabs change content below.

Ostatnie wpisy Patryk Gęsicki (zobacz wszystkie)

Jedno przemyślenie na temat “Państwa nad którymi nie zachodziło(by) słońce…

  1. ~reklaMAN

    Na dzisiaj byłe kolonie np. w Indiach, czy rejonie dzisiejszego Pakistanu to takie uwiarygodnienie i alibi dla imigrantów z tych krajów lecących tuzinami do UK.

    BTW, fajny wpis. Z blogów o historii ostałeś się w moim czytniku tylko Ty. :)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>